GezondSeksueelGedragRJ

duurzaam verbeteren van professioneel handelen

Managementsamenvatting project 'Gezond seksueel gedrag in de residentiële jeugdzorg: duurzaam verbeteren van professioneel handelen’

In dit RAAK-PRO project ontwikkelt en deelt een consortium samen met de beroepspraktijk kennis waarmee het professionele handelen in de residentiële jeugdzorg, met betrekking  het adequaat omgaan met seksueel gedrag van jongeren tussen de 12 en 18 jaar, duurzaam kan worden versterkt.

De doelen van het RAAK-Project ‘Gezond seksueel gedrag in de Residentiële Jeugdzorg’ zijn:
1) de handelingsverlegenheid van (zowel huidige als toekomstige) professionals met betrekking tot seksualiteit en opvoeding terug te dringen en 2) het Vlaggensysteem RJ in te bedden binnen de organisaties voor residentiële jeugdzorg (RJ) . De missie van het project is  bij te dragen aan een gezonde seksuele ontwikkeling van jongeren binnen de RJ waardoor het risico op seksueel grensoverschrijdend gedrag in de RJ afneemt.

Het consortium bestaat uit Avans Hogeschool, ACCARE, MOVISIE, TNO en Rutgers WPF.

Aanleiding

Aanleiding voor dit project is de behoefte van professionals om seksueel (grensoverschrijdend) gedrag van jongeren beter te kunnen signaleren, te duiden en daarop adequaat te reageren. De uitkomsten van de commissie-Samson (2012) onderstrepen de noodzaak daarvan.

Vlaggensysteem

Het Vlaggensysteem is een methode waarbij door middel van zes criteria een normatief kader geboden wordt. Professionals kunnen hiermee seksueel gedrag, variërend van acceptabel tot ernstig grensoverschrijdend, signaleren en objectief duiden, en er adequaat op reageren.

Onderbouwing

Het Vlaggensysteem is veelbelovend in settingen met ‘normale’ jeugdigen zoals in het onderwijs, maar dient aangepast te worden aan de praktijk van de RJ. Dit is nodig omdat jongeren in de RJ een groter risico lopen op seksueel grensoverschrijdend gedrag, en professionals in hun taak als opvoeder vaak kampen met handelingsverlegenheid als het gaat om seksualiteit. Voor de residentiële jeugdzorg wordt het bestaande Vlaggensysteem ingebed in een meer specifiek instrument: het Vlaggensysteem RJ. Hierin is aandacht voor toepassing van de methode in de RJ en de leeftijdsgroep 12 tot 18 jarigen. Bovendien sluit het beter aan op de behoeften van de verschillende doelgroepen: managers, professionals en de jongeren (de cliënt) zelf. Het project levert vervolgens een theoretisch en empirisch onderbouwde, en op effectiviteit en proces geëvalueerde versie van dit Vlaggensysteem op.

Integrale benadering

Bij het Vlaggensysteem RJ staat een integrale benadering centraal: wat is er nodig op organisatieniveau en wat hebben professionals op de werkvloer nodig om het professionele handelen ten aanzien van seksueel gedrag in de RJ, duurzaam te verbeteren?
De vragen die bij het onderzoek centraal staan zijn:

  • Wat is nodig om het bestaande Vlaggensysteem specifiek te ontwikkelen voor, en in te bedden in, de RJ?
  • In hoeverre is het Vlaggensysteem RJ bruikbaar voor professionals en jongeren van 12 tot 18 jaar in de RJ om:
    • seksualiteit bespreekbaar te maken, seksueel (grensoverschrijdend) gedrag waar te nemen, te beoordelen en er adequaat op te reageren;
    • professioneel handelen duurzaam te verbeteren;
    • seksueel misbruik in de RJ terug te dringen?

(Onderzoeks)plan

Het (onderzoeks)plan omvat de volgende onderdelen:

  1. Kennisontwikkeling (zowel een theoretische als empirische onderbouwing op basis van actuele wetenschappelijke inzichten en ervaringen uit de praktijk).
  2. Ontwikkelen van het Vlaggensysteem RJ in samenwerking met professionals en docenten.
  3. Proefimplementatie en onderzoek, met twee onderdelen:
    • een outcome-onderzoek onder professionals en jongeren van 12 tot 18 jaar.
    • een procesevaluatie onder jongeren, professionals en managers waarin wordt nagegaan hoe jongeren en professionals het Vlaggensysteem ervaren en wat verbeterpunten zijn.
  4. Implementatie in instellingen RJ en in de opleidingen social studies van het hoger beroepsonderwijs met aanbevelingen voor verdere landelijke implementatie en verspreiding.
  5. Verspreiden van resultaten, kennis en inzichten door middel van publicaties, sociale media, presentaties, nieuwsbrieven, (mini)symposia en een slotcongres. Veldinstellingen participeren gedurende de projectperiode.

Resultaat

Het project levert een theoretisch en empirisch onderbouwde versie van het Vlaggensysteem op. Deze versie is geëvalueerd op doelrealisatie en proces. Het Vlaggensysteem RJ bestaat uit een normatief kader, een (tweedelig) handboek (organisatie- en locatieniveau), en handzame instrumenten en materialen (o.a. aangepast beeldmateriaal met aandacht voor diversiteit en de specifieke context van de RJ). Tevens wordt een model toegevoegd om te komen tot geschoolde workshopbegeleiders in de veldinstellingen zelf.
De resultaten van het onderzoek vinden hun weerslag in rapportages, artikelen in tijdschriften en websites. Voor de beroepspraktijk worden symposia, congressen, workshops en praktijkstages georganiseerd. Voor het onderwijs levert het project gastlessen en documentatiemateriaal op, afstudeeronderzoeken, kennisontwikkeling en workshops bij veldinstellingen, en opname van de kennis in minoren, keuzevakken en het basiscurriculum.

Nabije toekomst

De bevindingen, conclusies en aanbevelingen kunnen worden ingezet om het gebruik van het Vlaggensysteem RJ verder te verbeteren en te verspreiden. Dit maakt seksueel grensoverschrijdend gedrag benoembaar, en vooral ook eerder bespreekbaar. Het versterkt het professioneel handelen, zowel bij positief gezond seksueel (experimenteer)gedrag, als bij mild tot zeer ernstig seksueel grensoverschrijdend gedrag.